Trong chế biến thực phẩm – đồ uống, bơm trục vít vi sinh (progressive cavity) là lựa chọn để di chuyển các dịch sệt, có hạt và nhạy cắt mà vẫn giữ nguyên cấu trúc sản phẩm. Nguyên lý rotor xoắn quay lệch tâm trong stator cao su tạo dòng chảy đều, êm, ít xung và ít cắt – phù hợp với kem, sốt, mứt, thịt xay. Khi cần đạt chuẩn vệ sinh EHEDG/3A và làm sạch tại chỗ CIP/SIP, các dòng thiết kế vi sinh như Nova Rotors DX-JX và bơm hai trục vít vi sinh là giải pháp đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm.
- Bơm trục vít = bơm thể tích, dòng chảy đều tỷ lệ tốc độ, ÍT XUNG
- ÍT CẮT (low shear) → giữ cấu trúc kem, sốt, mứt, thịt xay
- Bơm được dịch nhớt cao và dịch có hạt rắn/sợi, tự mồi, đảo chiều
- Dòng vi sinh đạt EHEDG/3A, vệ sinh CIP/SIP, bề mặt nhẵn dễ làm sạch
- Stator là phần hao mòn – KHÔNG được chạy khô để tránh cháy stator
Vì sao bơm trục vít hợp với dịch thực phẩm nhạy cắt
Nguyên lý progressive cavity và ưu thế ít cắt
Bơm trục vít lệch tâm (progressive cavity, còn gọi bơm cavity) là bơm thể tích một trục. Rotor xoắn một đầu mối quay lệch tâm bên trong stator cao su hai đầu mối, tạo các khoang kín (cavity) di chuyển đều dọc theo trục bơm. Nhờ cơ chế này, dòng chảy ổn định và tỷ lệ thuận với tốc độ quay, gần như không có xung áp.
Với thực phẩm, điểm quan trọng là lực cắt thấp. Dòng chảy đi theo khoang kín thay vì bị cánh khuấy đập như bơm ly tâm, nên cấu trúc sản phẩm được giữ nguyên: hạt mứt còn nguyên, nhũ tương sốt không bị tách, sợi thịt xay không bị nát. Bơm cũng xử lý tốt dịch nhớt cao và dịch lẫn hạt rắn hoặc sợi, có khả năng tự mồi và đảo chiều khi cần hút ngược.
| Tiêu chí | Bơm trục vít (PC) | Bơm ly tâm | Bơm màng AODD |
|---|---|---|---|
| Lực cắt | Thấp | Cao | Trung bình |
| Độ ổn định lưu lượng | Đều, ít xung | Đều khi dịch loãng | Có nhịp (theo chu kỳ khí) |
| Dịch nhớt cao / có hạt | Phù hợp | Hạn chế | Khá phù hợp |
| Giữ cấu trúc sản phẩm | Tốt | Kém | Trung bình |
Chuẩn vệ sinh EHEDG/3A và làm sạch CIP/SIP
Thiết kế vi sinh để loại bỏ điểm tích tụ vi khuẩn
Trong nhà máy thực phẩm – đồ uống, thiết bị tiếp xúc sản phẩm cần đạt tiêu chuẩn vệ sinh để bảo đảm an toàn. EHEDG (European Hygienic Engineering & Design Group) và 3-A Sanitary Standards là hai bộ tiêu chí thiết kế phổ biến, hướng tới việc loại bỏ các góc chết, khe hở và bề mặt thô – những nơi vi sinh vật dễ tích tụ và khó làm sạch.
Bơm thiết kế vi sinh sử dụng bề mặt tiếp xúc nhẵn, vật liệu thép không gỉ đạt chuẩn thực phẩm, gioăng phù hợp và kết cấu cho phép tháo lắp dễ dàng. Quan trọng hơn, thiết kế này tương thích với quy trình CIP (Cleaning In Place – làm sạch tại chỗ) và SIP (Sterilization In Place – tiệt trùng tại chỗ), nhờ đó dịch tẩy rửa và hơi tiệt trùng có thể tiếp cận mọi bề mặt mà không cần tháo bơm khỏi dây chuyền.
Các dòng Nova Rotors cho thực phẩm – đồ uống
DX-JX vi sinh và bơm hai trục vít cho dịch nhớt cao
Nova Rotors (Ý) cung cấp nhiều dòng bơm trục vít lệch tâm cho ngành thực phẩm. Dòng Diamond DX-JX được thiết kế vi sinh đạt chuẩn EHEDG/3A, hỗ trợ vệ sinh CIP/SIP – phù hợp bơm các dịch nhạy cắt cần giữ cấu trúc và yêu cầu an toàn vệ sinh cao. Bên cạnh đó còn có dòng HE kiểu phễu kèm xe đẩy dùng cho thực phẩm và rượu vang.
Với dịch có độ nhớt rất cao, dòng bơm hai trục vít (twin-screw) vi sinh xử lý được sản phẩm có độ nhớt tới mức rất lớn ở áp suất tương ứng theo cấu hình. Khi cần định lượng vi sinh đều đặn cho kem, sốt, gel hay mật, dòng định lượng DM cho lưu lượng đều tỷ lệ với tốc độ, thuận tiện cho khâu rót và phối trộn.
| Dòng Nova Rotors | Đặc điểm vệ sinh | Phù hợp với |
|---|---|---|
| Diamond DX-JX | Vi sinh EHEDG/3A, CIP/SIP | Dịch nhạy cắt, yêu cầu an toàn vệ sinh |
| Diamond HE | Phễu hopper + xe đẩy | Thực phẩm đặc, rượu vang |
| Hai trục vít vi sinh | Cấu hình vi sinh | Dịch độ nhớt rất cao |
| Định lượng DM | Lưu lượng đều ∝ tốc độ | Kem, sốt, gel, mật |
Lưu ý vận hành và bảo trì
Tránh chạy khô và quản lý phần hao mòn
Cặp rotor – stator là phần tiếp xúc và hao mòn theo thời gian. Quy tắc quan trọng là KHÔNG để bơm chạy khô: khi thiếu dịch bôi trơn, ma sát giữa rotor và stator sinh nhiệt và làm cháy stator cao su. Vì vậy nên bố trí cảm biến mức hoặc bảo vệ chạy khô cho các ứng dụng có nguy cơ cạn dịch.
Vật liệu stator cao su (NBR, EPDM, Viton) được chọn theo môi chất và nhiệt độ làm việc; với CIP/SIP cần lưu ý khả năng chịu hóa chất tẩy rửa và hơi nóng. Stator và rotor là vật tư thay thế định kỳ – chuẩn bị sẵn phụ tùng giúp rút ngắn thời gian dừng máy. Nhờ kết cấu tháo lắp thuận tiện, dòng vi sinh cho phép kiểm tra và vệ sinh nhanh giữa các mẻ sản xuất.
NOVA ROTORS · Ý Giải pháp bơm trục vít vi sinh
Nova Rotors (Ý) là nhà sản xuất bơm trục vít lệch tâm với dải sản phẩm gồm Diamond (progressive cavity), Wobble (stator nổi), định lượng và máy nghiền. Dải Diamond đạt lưu lượng tới 420 m³/h, áp suất tới 48 bar, xử lý hàm rắn tới 28% và dịch độ nhớt rất cao; riêng dòng hai trục vít vi sinh đạt tới 1.000.000 cps ở áp suất ≤25 bar. Cho ngành thực phẩm – đồ uống, dòng vi sinh DX-JX đạt EHEDG/3A và tương thích CIP/SIP. TKT Pumps là nhà phân phối Nova Rotors tại Việt Nam, hỗ trợ chọn cấu hình stator – vật liệu theo từng loại dịch.
Câu hỏi thường gặp
Bơm trục vít vi sinh khác bơm ly tâm thế nào với dịch thực phẩm?
+
Bơm trục vít là bơm thể tích, tạo dòng đều và lực cắt thấp nên giữ được cấu trúc kem, sốt, mứt, thịt xay. Bơm ly tâm dùng cánh quay tốc độ cao, lực cắt lớn, dễ làm tách nhũ tương hoặc nát hạt – phù hợp dịch loãng hơn là dịch sệt nhạy cắt.
EHEDG và 3A là gì, vì sao quan trọng với bơm thực phẩm?
+
EHEDG và 3-A là các bộ tiêu chí thiết kế vệ sinh cho thiết bị tiếp xúc thực phẩm, hướng tới loại bỏ góc chết và bề mặt khó làm sạch nơi vi sinh vật tích tụ. Bơm đạt các chuẩn này giúp bảo đảm an toàn thực phẩm và dễ kiểm soát vệ sinh.
CIP/SIP có làm sạch được bên trong bơm không?
+
Có. Bơm thiết kế vi sinh như Nova Rotors DX-JX được làm để dịch tẩy CIP và hơi tiệt trùng SIP tiếp cận các bề mặt tiếp xúc sản phẩm, nhờ kết cấu nhẵn và ít khe hở, nên có thể làm sạch tại chỗ mà không cần tháo bơm khỏi dây chuyền.
Bơm trục vít có bơm được dịch độ nhớt rất cao không?
+
Có. Dòng Diamond xử lý dịch độ nhớt rất cao, và dòng hai trục vít vi sinh của Nova Rotors đạt tới 1.000.000 cps ở áp suất ≤25 bar – phù hợp các dịch sệt như sốt đặc, kem, gel trong chế biến thực phẩm.
Tại sao không được để bơm trục vít chạy khô?
+
Stator cao su cần dịch bơm để bôi trơn và làm mát. Khi chạy khô, ma sát giữa rotor và stator sinh nhiệt nhanh và làm cháy stator. Nên lắp bảo vệ chạy khô hoặc cảm biến mức cho các ứng dụng dễ cạn dịch.
Stator nên chọn vật liệu gì cho ứng dụng thực phẩm?
+
Stator cao su được chọn theo môi chất, nhiệt độ và hóa chất CIP/SIP – các vật liệu thường gặp là NBR, EPDM, Viton. Với thực phẩm cần lưu ý vật liệu đạt chuẩn tiếp xúc thực phẩm và chịu được điều kiện làm sạch. TKT hỗ trợ chọn cấu hình theo từng loại dịch.
Cần chọn bơm trục vít vi sinh đạt EHEDG/3A cho dây chuyền thực phẩm – đồ uống?
Gửi yêu cầu tư vấn hoặc hotline 0941.400.488
Nguồn: tài liệu kỹ thuật Nova Rotors (Ý) và khuyến nghị thiết kế vệ sinh EHEDG/3-A, CIP/SIP; TKT biên soạn.
