Nước mưa, nước ngầm, bùn đất và cặn rắn có thể khiến hố móng ngập, ảnh hưởng tiến độ thi công và an toàn công trường. Vì vậy, lựa chọn bơm không chỉ dựa trên lưu lượng mà cần đánh giá đúng điều kiện thực tế tại hiện trường.
Bốn dữ kiện quyết định cấu hình bơm thoát nước hố móng: lưu lượng cần thoát, cột áp và chiều cao đẩy, đặc tính nguồn nước cùng lượng chất rắn, điều kiện lắp đặt và vận hành. Thiếu một trong bốn thì mọi cấu hình đưa ra đều là ước lượng.
Vì sao thoát nước hố móng cần chọn đúng bơm?
Hố móng có tiến độ ràng buộc chặt với thời tiết và mực nước ngầm. Nước dâng nhanh hơn khả năng thoát thì công tác đào và đổ bê tông lót phải dừng, còn vách hố ngâm nước lâu là rủi ro ổn định. Chọn sai bơm không lộ lúc mua, mà lộ ở tháng thứ hai.
Bốn dữ kiện cần xác định trước khi chọn bơm:
- Lưu lượng cần thoát.
- Cột áp và chiều cao đẩy.
- Đặc tính nguồn nước và lượng chất rắn.
- Điều kiện lắp đặt, vận hành tại công trường.
Lưu lượng cần thoát là bao nhiêu?
Lưu lượng
Xác định lượng nước cần xử lý trong một khoảng thời gian, đặc biệt khi công trường có nguy cơ nước mưa hoặc nước ngầm vào liên tục.
Cần biết:
- Lượng nước dự kiến cần bơm.
- Tốc độ nước vào hố móng. Ngừng bơm một lúc rồi ghi mức nước dâng, đó là số thực thay cho ước lượng.
- Thời gian yêu cầu để hạ mực nước xuống cao độ thi công.
- Khả năng vận hành liên tục hay gián đoạn.
Đây là cơ sở để xác định công suất và kích thước bơm phù hợp.
Cột áp và khoảng cách đẩy nước
Cột áp
Lưu lượng lớn nhưng cột áp không đủ thì bơm vẫn không đáp ứng được yêu cầu thực tế. Bơm làm việc tại giao điểm giữa đường đặc tính của máy và đường đặc tính của tuyến ống, nên tuyến ống là một nửa bài toán.
Cần xác định:
- Chiều sâu hố móng.
- Chiều cao điểm xả.
- Chiều dài đường ống.
- Đường kính và cấu hình đường ống, kể cả số co và van.
- Tổn thất áp suất trên tuyến.
Nước sạch hay nước có bùn và chất rắn?
Lưu chất
Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn loại bơm và cấu hình vật liệu.
Nước tương đối sạch. Có thể ưu tiên các giải pháp thoát nước thông thường, tập trung vào lưu lượng và cột áp.
Nước có bùn, cát, sỏi hoặc chất rắn. Cần xem xét thêm:
- Kích thước hạt rắn.
- Nồng độ chất rắn.
- Mức độ mài mòn. Cát bào mòn khe hở cánh và tấm lót, cột áp suy giảm từ từ trong khi máy vẫn chạy êm.
- Khả năng tắc nghẽn. Sợi và mảnh dẻo quấn mép cánh, gây dừng đột ngột.
- Vật liệu và cấu tạo bơm.
Đặc tính lưu chất quyết định khả năng vận hành ổn định tại công trường. Với nước lẫn nhiều cát và rác, xem thêm giải pháp bơm bùn và chất rắn.
Điều kiện vận hành tại công trường
Điều kiện vận hành
Công trường có điều kiện vận hành thay đổi, không cố định như hệ bơm trong nhà máy. Cùng một bài toán lưu lượng và cột áp vẫn có thể dẫn tới hai cấu hình khác nhau.
Cần đánh giá:
- Nguồn điện hoặc khí nén sẵn có. Cáp tạm dài gây sụt áp, động cơ tăng dòng và nóng lên.
- Không gian đặt bơm.
- Khả năng di chuyển thiết bị giữa các điểm hút trong ngày.
- Điều kiện ngập nước, bùn đất. Vùng bơm chìm làm tốt khi điểm hút cố định.
- Chế độ vận hành: liên tục hay gián đoạn. Dòng vào hụt theo chu kỳ thì cấu hình mồi khô đặt cạn mồi lại được mà không cần van đáy dưới hố.
- Khả năng bảo trì và thay thế phụ tùng tại hiện trường.
Từ 4 dữ kiện đến lựa chọn bơm phù hợp
Có thể hình dung quy trình lựa chọn theo bốn bước, đi theo đúng thứ tự:
- Lưu lượng
- Cột áp
- Lưu chất
- Điều kiện vận hành
Sau khi xác định đủ các thông số, mới lựa chọn loại bơm, kích thước cổng, vật liệu và cấu hình. Chốt model trước rồi mới đo hiện trường là cách nhanh nhất để có thiết bị đúng danh mục nhưng sai bài toán.
Dải thiết bị cho thoát nước công trường
Nhóm bơm cho hố móng và hạ mực nước thi công là dòng mồi khô đặt cạn: máy nén khí thổi qua buồng venturi hút khí khỏi thân bơm và ống hút, áp suất khí quyển đẩy nước vào thay chỗ. Hãng nêu ba tình huống hợp cấu hình này: nước cuốn nhiều khí, dòng vào gián đoạn, ống hút dài hoặc quá cỡ. Cả ba dòng lắp được trên bệ cơ bản, rơ-moóc kéo hoặc bệ trượt chạy điện.
- ValuPrimeVPA Series
- CỠ CỬA
- 4″ và 6″ (100–150 mm)
- LƯU LƯỢNG TỐI ĐA
- 345 m³/h · cột áp 46 m
- KÍCH THƯỚC HẠT RẮN TỐI ĐA
- 76 mm · thân gang
- Prime AirePA Series
- CỠ CỬA
- 3″ đến 14″ (80–350 mm)
- LƯU LƯỢNG TỐI ĐA
- 1.436 m³/h · cột áp 128 m
- KÍCH THƯỚC HẠT RẮN TỐI ĐA
- 76 mm · gang và gang dẻo
- Prime Aire PlusPAH Series
- CỠ CỬA
- 3″ đến 16″ (80–400 mm)
- LƯU LƯỢNG TỐI ĐA
- 3.406 m³/h · cột áp 175 m
- KÍCH THƯỚC HẠT RẮN TỐI ĐA
- 102 mm · CD4MCuN và inox
Hãng sản xuất và đơn vị cung cấp tại Việt Nam
Prime Aire thuộc Gorman-Rupp, hãng bơm Hoa Kỳ thành lập năm 1933, thử nghiệm sản phẩm theo tiêu chuẩn Hydraulic Institute. Tại Việt Nam, Thái Khương Pumps phân phối chính hãng thương hiệu này, kèm tư vấn chọn cấu hình theo dữ kiện hiện trường, lắp đặt, chạy thử và bảo hành của nhà sản xuất.
- Gorman-RuppHoa Kỳ · từ 1933
- QUY MÔ
- 14 nhà máy tại 7 quốc gia, xuất đi khoảng 140 quốc gia
- DẢI SẢN PHẨM
- Khoảng 3.000 model · ISO 9001:2015
- Thái Khương PumpsPhân phối chính hãng tại Việt Nam
- NĂNG LỰC
- Từ 2007, 19+ năm · 28+ thương hiệu EU/G7 · 12.000+ dự án
- HẬU MÃI
- 5.000+ mã phụ tùng sẵn kho · kỹ thuật TKS trực 24/7
Kết luận
Thoát nước công trường không đơn thuần là chọn một máy bơm có lưu lượng lớn. Đúng bơm là bơm phù hợp với lưu lượng, cột áp, đặc tính nước và điều kiện vận hành thực tế.
Nếu công trường có nước bùn, chất rắn hoặc yêu cầu thoát nước liên tục, việc đánh giá đúng ứng dụng ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tắc nghẽn, giảm thời gian dừng máy và đảm bảo tiến độ thi công.
Câu hỏi thường gặp
Cần bơm bao nhiêu m³/h cho một hố móng?
+
Phụ thuộc lượng nước ngầm thấm vào, diện tích hố và lượng mưa. Cách xác định thực tế là ngừng bơm một lúc, đo tốc độ nước dâng rồi quy ra lưu lượng, cộng dự phòng ngày mưa.
Vì sao lưu lượng thực tế thấp hơn thông số danh nghĩa?
+
Vì bơm làm việc tại giao điểm đường đặc tính của máy và của tuyến ống. Tuyến đẩy dài hơn, nhiều co van hơn hoặc đường kính nhỏ hơn đều làm tổn thất tăng và lưu lượng tụt theo.
